# Ustawa o AI od 28.10: kto naprawdę płaci kary

28 października Komisja ds. AI dostaje prawo kontroli i kar. Obowiązków nie przybywa, a 35 mln euro grozi za praktyki zakazane. Opinia Komisji kosztuje 150 zł.

Data publikacji: 17 października 2026

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji ma drugi termin: 28 października. Nie przybywa
ci wtedy żadnego obowiązku. Zaczyna działać urząd, który może sprawdzić, czy spełniasz te,
które już masz.

To analiza tekstu ustawy, nie porada prawna. Nie jestem prawnikiem. Cytuję
[ustawę z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1003)
(Dz.U. 2026 poz. 1003) i
[AI Act](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj), czyli rozporządzenie
2024/1689.

## Co dokładnie wchodzi 28 października?

Ustawa obowiązuje od 11 sierpnia. Art. 127 odkłada o trzy miesiące od ogłoszenia
art. 8–18 oraz rozdziały 3–5, 8 i 9. Ustawę ogłoszono 27 lipca, a
[rejestr aktów](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/1003) podaje dla tych przepisów datę
28 października.

To przepisy o tym, co może Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji:

- wydawać opinie indywidualne (art. 8–18)
- kontrolować firmy (rozdział 3)
- prowadzić postępowania i przyjmować skargi (rozdział 4)
- zawierać układy łagodzące kary (rozdział 5)
- nakładać kary (rozdział 8)

Obowiązki firm wynikają z AI Act, który obowiązuje bezpośrednio. Polska ustawa dodaje
organ i procedurę.

## Skąd liczba 35 mln euro?

Polska ustawa nie ustala kwot. Art. 104 każe Komisji nakładać kary według rozdziału XII
AI Act. Tam, w art. 99, są trzy progi:

| Naruszenie | Kara do |
|---|---|
| praktyki zakazane z art. 5 | 35 mln euro albo 7% światowego obrotu |
| obowiązki z art. 16, 22–24, 25 ust. 2 i 4, 26, 31–34 i przejrzystość z art. 50 | 15 mln euro albo 3% obrotu |
| nieprawdziwe informacje dla organu | 7,5 mln euro albo 1% obrotu |

Dla dużej firmy liczy się wyższa z dwóch kwot. Dla MŚP art. 99 ust. 6 każe brać niższą.
Małe spółki o średniej kapitalizacji dostały to samo w dwóch niższych progach, ale nie
przy praktykach zakazanych.

35 mln euro dotyczy więc praktyk zakazanych, takich jak manipulacja podprogowa czy
scoring społeczny. Firma, która pisze teksty czatem, tego progu nie dotyczy. Jeśli coś
jej grozi, to raczej próg drugi, np. przy obowiązkach przejrzystości z art. 50.

Kwoty pochodzą z tekstu pierwotnego AI Act. Rozporządzenie zbiorcze
[2026/1744](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj/pol) z 8 lipca zmienia art. 99,
ale kwot nie rusza. Dopisuje do drugiego progu obowiązki z art. 25 ust. 2 i 4 i dodaje
ust. 6a o małych spółkach o średniej kapitalizacji.

## A rekrutacja i kadry?

Systemy AI wysokiego ryzyka z załącznika III, do którego należy rekrutacja, mają obowiązki
z rozdziału III AI Act. Rozporządzenie 2026/1744 przesunęło ich stosowanie na 2 grudnia
2027 r. Ten termin nie zależy od 28 października.

Wymogi przy rekrutacji z Claude opisuje z nazwy
[polityka Anthropic od 12 listopada](/news/polityka-claude-12-listopada/). To umowa
z dostawcą, nie prawo, ale obowiązuje wcześniej.

## Co warto wiedzieć o kontroli i karze?

Kontrola zaczyna się najwcześniej 7 dni po zawiadomieniu (art. 49). Kto utrudnia
kontrolę, odpowiada osobiście: ustawa przewiduje karę ograniczenia wolności albo grzywny
(art. 112).

Skargę do Komisji może złożyć każda osoba fizyczna i każda firma (art. 59). Pracownik,
klient i konkurent też.

Przed karą Komisja może wydać ostrzeżenie ze wskazaniem, co poprawić (art. 61). Strona ma
21 dni na odpowiedź. Jeśli wykona zalecenia w terminie 3 miesięcy od decyzji, kara może
spaść o 10–50% (art. 107). W układzie z Komisją obniżka wynosi od 20 do 70% (art. 70).

## Opinia indywidualna za 150 zł

To najbardziej praktyczny przepis ustawy. Firma, która stosuje AI albo dopiero planuje, może
zapytać Komisję o ocenę swojej sytuacji (art. 9). Wniosek opisuje jedną sprawę i podaje
własne stanowisko. Opłata wynosi 150 zł (art. 11).

Komisja ma 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 (art. 12). Jeśli nie zdąży,
opinię uznaje się za zgodną ze stanowiskiem z wniosku. Ten sam podmiot może złożyć kolejny
wniosek najwcześniej po 30 dniach.

## Co z tym zrobić

Nie kupuj szkolenia „przed karami od 28 października”. Termin dotyczy uprawnień organu,
nie twoich obowiązków.

Wniosek: zapisz, do czego twoja firma używa AI, i porównaj to z art. 5 i art. 50 AI Act.
Jeśli w jakiejś sprawie nie masz pewności, od 28 października złóż wniosek o opinię
indywidualną za 150 zł. Odpowiedź przyjdzie w 30 dni, a brak odpowiedzi działa na twoją
korzyść.

## Pytania i odpowiedzi

### Co zmienia się 28 października 2026 w ustawie o systemach sztucznej inteligencji?

Wchodzą przepisy o opiniach indywidualnych, kontrolach, postępowaniach i karach. Od tego dnia Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji może kontrolować firmy, przyjmować skargi i nakładać kary. Reszta ustawy obowiązuje od 11 sierpnia 2026.

### Jakie kary grożą za naruszenie AI Act w Polsce?

Ustawa nie ustala własnych kwot, tylko odsyła do art. 99 AI Act. Do 35 mln euro albo 7% obrotu grozi za praktyki zakazane z art. 5. Za naruszenie obowiązków przejrzystości z art. 50 do 15 mln euro albo 3%. Dla MŚP liczy się niższa z dwóch kwot, a dla małych spółek o średniej kapitalizacji tak samo w dwóch niższych progach.

### Jak zapytać Komisję, czy moje użycie AI jest zgodne z prawem?

Wnioskiem o opinię indywidualną, z opłatą 150 zł. Komisja ma 30 dni, w sprawach skomplikowanych 60. Jeśli nie zdąży, opinię uznaje się za zgodną ze stanowiskiem z wniosku.